Nội tiết tố nữ là gì và vì sao cần được quan tâm?

Nội tiết tố nữ (hormone) là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, chu kỳ kinh nguyệt, tâm trạng, giấc ngủ và quá trình chuyển hóa của cơ thể.

Trong suốt cuộc đời, người phụ nữ trải qua nhiều giai đoạn thay đổi hormone, từ tuổi dậy thì, độ tuổi sinh sản, sau sinh cho đến tiền mãn kinh và mãn kinh. Đây là những thay đổi sinh lý tự nhiên, nhưng đôi khi có thể đi kèm những biểu hiện khiến chị em cảm thấy không thực sự thoải mái.

Một số hormone quan trọng đối với sức khỏe phụ nữ gồm:

• Estrogen: Là nội tiết tố buồng trứng, trực tiếp điều hòa chu kỳ kinh nguyệt, duy trì sức khỏe xương và niêm mạc âm đạo. Duy trì nữ tính và tính dục phụ như tuyến vú, da và mỡ dưới da.

• Progesterone: Là nội tiết tố buồng trứng, tăng nhanh sau khi có rụng trứng tác động lên niêm mạc tử cung làm tăng chế tiết và chuẩn bị đón trứng được thụ tinh về làm tổ. Duy trì sự ổn định thai kỳ trong suốt thời kỳ mang thai.

• Testosterone: Do tuyến thượng thận và buồng trứng tiết ra, mặc dù nồng độ testosterone rất nhỏ so với nam giới nhưng nó rất quan trọng giúp điều hòa ham muốn tình dục, hỗ trợ sự phát triển của nang trứng, duy trì năng lượng, phát triển thể chất và cơ bắp.

• FSH và LH: Do thùy trước tuyến yên của não bộ tiết ra dưới sự điều tiết của vùng dưới đồi. FSH: Kích thích sự phát triển của các nang noãn (trứng) trong buồng trứng ở nửa đầu chu kỳ kinh nguyệt. LH: Phối hợp cùng FSH để kích thích quá trình phóng noãn (rụng trứng) giữa chu kỳ và kích thích hoàng thể sản xuất progesterone sau khi rụng trứng.

• Prolactin: Do thùy trước tuyến yên của não bộ tiết ra, có vai trò kích thích các tuyến sữa phát triển và sản xuất sữa mẹ sau khi sinh.

• Nội tiết tuyến giáp (TSH, FT3, FT4): Các nội tiết tố tuyến giáp giúp quá trình phóng noãn diễn ra đều đặn. Tình trạng suy giáp (thiếu hụt) hay cường giáp (dư thừa) đều có thể làm gián đoạn chu kỳ kinh nguyệt, gây kinh thưa, vô kinh hoặc không rụng trứng. Hormone tuyến giáp còn góp phần đảm bảo chất lượng niêm mạc tử cung đạt độ dày và trạng thái tối ưu để phôi thai có thể làm tổ thành công.

Ngoài ra, hormone insulin và cortisol cũng tham gia điều hòa nhiều hoạt động của cơ thể và có ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản.

Vì vậy, chăm sóc nội tiết tố không đơn thuần là quan tâm đến estrogen hay progesterone mà cần nhìn nhận sức khỏe phụ nữ một cách toàn diện.

Khi nào phụ nữ nên quan tâm đến sức khỏe nội tiết?

Một số biểu hiện có thể liên quan đến sự thay đổi nội tiết tố:

• Chu kỳ kinh nguyệt thay đổi, không đều.
• Mụn trứng cá xuất hiện và kéo dài.
• Tóc rụng nhiều hơn bình thường.
• Giấc ngủ không ổn định.
• Tâm trạng dễ thay đổi.
• Giảm ham muốn tình dục.
• Khô âm đạo hoặc khó chịu khi quan hệ.
• Xuất hiện các cơn nóng bừng, đổ mồ hôi về đêm ở giai đoạn tiền mãn kinh.

Tuy nhiên, những biểu hiện trên không phải lúc nào cũng xuất phát từ rối loạn nội tiết. Chúng có thể liên quan đến căng thẳng, thiếu ngủ, bệnh tuyến giáp, thiếu máu, sử dụng thuốc hoặc các bệnh lý phụ khoa.

Nếu các thay đổi kéo dài, tái diễn hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, chị em nên được bác sĩ thăm khám để tìm nguyên nhân.

Bảy cách cân bằng nội tiết tố nữ một cách tự nhiên và khoa học

1. Xây dựng chế độ ăn uống cân đối

Một chế độ ăn đa dạng giúp cơ thể có đủ năng lượng và dưỡng chất để duy trì các hoạt động chuyển hóa, nội tiết. Chế độ ăn cân bằng đảm bảo vừa đủ các nhóm dinh dưỡng: đạm, tinh bột, chất béo, khoáng chất và vitamin:

• Rau xanh và trái cây tươi tăng cường nhiều vitamin
• Cá, trứng, thịt nạc và các loại đậu là nguồn thức ăn giàu đạm
• Ngũ cốc nguyên hạt: gạo lứt, yến mạch, hạt kê, ngô là tinh bột tốt, nó còn chứa nhiều chất xơ, vi chất và nguồn vitamin tự nhiên
• Các loại hạt và nguồn chất béo không bão hòa như hạt điều, macca, hạt óc chó, hạnh nhân, hạt dẻ, hạt bí ngô, hạt hướng dương.
• Thực phẩm giàu canxi và vitamin D như các sản phẩm từ đậu nành, sữa chua, loại cá ăn được cả xương như cá cơm, cá bạc má, cá hồi và trứng gà.

Không cần kiêng tuyệt đối một nhóm thực phẩm hay chạy theo các chế độ ăn được quảng cáo là thải độc, cân bằng hormone cấp tốc.

2. Ngủ đủ giấc

Ngủ là thời gian cơ thể phục hồi và điều hòa nhiều quá trình sinh học. Người trưởng thành nên ngủ để 7–9 giờ mỗi ngày. Duy trì giờ đi ngủ ổn định và hạn chế sử dụng thiết bị điện tử ngay trước khi ngủ. Chuẩn bị không gian ngủ yên tĩnh, thoáng mát về mùa hè, ấm về mùa đông. Mặc quần áo rộng và mềm mỏng tạo cảm giác thoải mái. Hạn chế sử dụng trà/cà phê buổi chiều tối và ăn nhẹ vào bữa tối.

3. Vận động thường xuyên

Đi bộ, đạp xe, bơi lội, yoga và tập kháng lực đều có lợi cho sức khỏe chuyển hóa và tinh thần. Người trưởng thành nên luyện tập ít nhất 30 phút /ngày, kết hợp các bài tập tăng cường cơ bắp phù hợp ít nhất 2 lần mỗi tuần.

4. Kiểm soát căng thẳng

Căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm trạng và hệ thống điều hòa hormone. Các bài tập thư giãn, thiền, hít thở sâu, đọc sách, tập hát, tắm nắng buổi sáng hoặc tham gia những hoạt động yêu thích là liều thuốc bổ hữu hiệu cho sức khỏe tinh thần.

5. Duy trì cân nặng phù hợp

Tình trạng thừa cân và thiếu năng lượng kéo dài đều có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản và chuyển hóa. Mục tiêu không phải là chạy theo một con số cân nặng lý tưởng mà là duy trì thể trạng khỏe mạnh, phù hợp với từng người, bằng cách phối hợp chế độ ăn, luyện tập và nghỉ ngơi hợp lý.

6. Hạn chế các thói quen không có lợi

Hạn chế hút thuốc, không sử dụng rượu bia và tiêu thụ quá nhiều đồ uống có đường. Đây là những thay đổi có lợi cho sức khỏe tổng thể và lâu dài.

7. Khám phụ khoa định kỳ và đánh giá sức khỏe khi cần

Khám phụ khoa định kỳ và thăm khám khi xuất hiện triệu chứng bất thường giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe dễ bị bỏ qua. Không phải ai cũng cần xét nghiệm nội tiết định kỳ. Bác sĩ sẽ cân nhắc xét nghiệm dựa trên tuổi, triệu chứng, tiền sử sức khỏe và mục đích thăm khám.

Có nên tự bổ sung sản phẩm cân bằng nội tiết tố nữ?

Trên thị trường hiện có nhiều sản phẩm được quảng cáo hỗ trợ cân bằng nội tiết, trẻ hóa nội tiết hoặc bổ sung estrogen tự nhiên. Tuy nhiên, không phải sản phẩm nào cũng có bằng chứng khoa học đủ mạnh về hiệu quả và độ an toàn. Việc tự ý sử dụng hormone hoặc sản phẩm chứa thành phần hoạt tính có thể không phù hợp với tình trạng sức khỏe của nhiều người.

Trước khi bổ sung bất kỳ sản phẩm nào, chị em nên tìm hiểu thành phần và trao đổi với nhân viên y tế, đặc biệt nếu đang mang thai, cho con bú hoặc đang điều trị bệnh lý khác.

Bao nhiêu tuổi phụ nữ nên bắt đầu chăm sóc nội tiết tố?

Không có một độ tuổi cố định. Chị em nên duy trì lối sống lành mạnh từ tuổi dậy thì và quan tâm đến những thay đổi của cơ thể ở từng độ tuổi.

Uống sữa đậu nành có giúp cân bằng nội tiết tố nữ không?

Đậu nành chứa isoflavone, một nhóm phytoestrogen có hoạt tính sinh học yếu. Thực phẩm từ đậu nành có thể là một phần của chế độ ăn cân đối, nhưng không thể xem là phương pháp điều trị rối loạn nội tiết.

Có cần xét nghiệm nội tiết khi cơ thể khỏe mạnh không?

Không nhất thiết. Xét nghiệm nên được chỉ định dựa trên triệu chứng và mục đích đánh giá sức khỏe cụ thể và tùy theo từng độ tuổi và theo chỉ định của bác sĩ.

Cân bằng nội tiết tố có giúp cải thiện làn da không?

Một số vấn đề da liễu có liên quan đến hormone. Tuy nhiên, chăm sóc da và điều trị mụn cần dựa trên nguyên nhân cụ thể, không nên mặc định mọi vấn đề về da đều do mất cân bằng nội tiết. Hiểu đúng về nội tiết, chăm sóc cơ thể mỗi ngày và chủ động thăm khám khi cần chính là cách yêu thương bản thân bền vững nhất.

Đừng chờ đến khi cơ thể khó chịu mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe của mình.

Nếu bạn gặp các triệu chứng kéo dài, đừng tự ý mua thuốc bổ nội tiết mà hãy đến các cơ sở y tế uy tín để được xét nghiệm và tư vấn chuẩn xác.

Sức khỏe nội tiết và tuổi xuân của phụ nữ cần được chăm sóc đúng cách bởi đội ngũ chuyên gia y tế.

 Dr.Marie – Hơn 30 năm đồng hành cùng phụ nữ Việt: Với bề dày hơn 30 năm kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe phụ nữ tại Việt Nam, hệ thống phòng khám Dr.Marie cung cấp các gói tầm soát sức khỏe sinh sản toàn diện, tư vấn điều hòa nội tiết cá thể hóa giúp chị em luôn tự tin, khỏe mạnh và gìn giữ trọn vẹn nét thanh xuân.

👉 Đặt lịch khám tại Dr Marie ngay hôm nay tại đây hoặc liên hệ hotline 1900 55 88 82 để được tư vấn chi tiết