Rối loạn nội tiết tố nữ là gì?

Hệ thống nội tiết có vai trò điều hòa nhiều hoạt động của cơ thể, trong đó có chức năng sinh sản, chuyển hóa, giấc ngủ và cảm xúc. Nồng độ nội tiết (hormone) không cố định mà thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt, tuổi tác, thai kỳ, thời kỳ sau sinh, cho con bú và giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh.

Khi hoạt động của hệ thống nội tiết bị ảnh hưởng bởi một tình trạng bệnh lý hoặc yếu tố sức khỏe nào đó, phụ nữ có thể xuất hiện những biểu hiện khác thường. Điều quan trọng cần nhớ: Một triệu chứng đơn lẻ không đủ để kết luận chị em bị rối loạn nội tiết.

10 dấu hiệu có thể liên quan đến rối loạn nội tiết tố nữ

1. Chu kỳ kinh nguyệt không đều

Thay đổi kinh nguyệt thường xuất hiện gần như sớm nhất. Kinh nguyệt có thể đến sớm, đến muộn, thưa hơn hoặc thay đổi lượng máu kinh. Ở phụ nữ trưởng thành, chu kỳ thường trong khoảng 21–35 ngày. Nếu chu kỳ liên tục thay đổi hoặc mất kinh kéo dài, nên được đánh giá nguyên nhân.

2. Mụn trứng cá kéo dài

Androgen, đặc biệt là testosterone kích thích các tuyến bã nhờn dưới da phát triển phì đại và tăng tiết quá mức lượng dầu (bã nhờn) làm tăng nguy cơ xuất hiện mụn. Mụn ở vùng cằm, trán, quanh hàm kéo dài có nguy cơ nhiễm trùng làm cho tình trạng càng nặng hơn. Mụn “trứng cá” cũng có nguyên nhân từ nhiều yếu tố da liễu khác. Do đó, nếu tình trạng mụn dai dẳng, cần tham vấn bác sĩ da liễu.

3. Tăng mọc lông ở mặt và cơ thể

Lông mọc nhiều ở vùng mép, cằm, ngực hoặc bụng có thể là biểu hiện của tình trạng tăng nội tiết androgen (nam tính). Đây là một trong những dấu hiệu cần được lưu ý khi đánh giá hội chứng buồng trứng chuyển hóa đa nội tiết (PMOS) – trước đây được gọi là hội chứng buồng trứng đa nang – PCOS (đọc thêm bài 6).

4. Rụng tóc nhiều hơn bình thường

Sự thay đổi hormone có thể ảnh hưởng đến chu kỳ phát triển của tóc. Tuy nhiên, rụng tóc còn có thể liên quan đến thiếu sắt, bệnh tuyến giáp, căng thẳng, phụ nữ sau sinh hoặc yếu tố di truyền.

5. Thay đổi cân nặng

Một số tình trạng nội tiết như suy giáp, cường giáp hoặc PMOS có thể liên quan đến thay đổi cân nặng và rối loạn chuyển hóa. Dù vậy, cân nặng chịu nhiều ảnh hưởng của chế độ ăn, vận động, giấc ngủ và một số yếu tố khác như lo âu, căng thẳng kéo dài. Nếu thấy có sự thay đổi bất thường về cân nặng hãy tìm kiếm sự tư vấn của bác sĩ.

6. Khó ngủ hoặc mất ngủ

Biến động hormone trong giai đoạn tiền mãn kinh, sự suy giảm estrogen và progesterone gây ra các cơn nóng bừng, đổ mồ hôi ban đêm và làm gián đoạn giấc ngủ. Sự suy giảm các chất dẫn truyền như serotonin và dopamine (mệnh danh là “hormone hạnh phúc”) làm thay đổi tâm trạng, dễ lo âu và căng thẳng cũng gây khó ngủ hoặc mất ngủ. Nếu mất ngủ kéo dài, chị em nên tìm hiểu nguyên nhân khác thay vì tự kết luận do thay đổi nội tiết tố.

7. Tâm trạng thay đổi

Một số phụ nữ cảm thấy dễ nhạy cảm, lo âu hoặc buồn bã hơn trước mỗi kỳ kinh nguyệt hoặc khi bước vào tuổi tiền mãn kinh. Suy giảm các hormone sinh sản kéo theo sự giảm tiết các các chất dẫn truyền như dopamin, serotonin gây tình trạng căng thẳng, lo âu, mất ngủ. Nếu cảm xúc ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống và công việc, chị em nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tinh thần để đánh giá và tìm nguyên nhân.

8. Giảm ham muốn tình dục

Ham muốn tình dục chịu ảnh hưởng nhiều từ suy giảm như hormone sinh sản, sức khỏe thể chất, tâm lý, mối quan hệ và việc sử dụng một số loại thuốc. Không nên mặc định giảm ham muốn đồng nghĩa với thiếu hụt estrogen. Tuy nhiên, ở tuổi tiền mãn kinh, giảm ham muốn tình dục là một trong những dấu hiệu suy giảm nội tiết tố sinh sản, đặc biệt là estrogen. 

9. Khô âm đạo, khó chịu khi quan hệ

Estrogen suy giảm, đặc biệt trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, có thể làm niêm mạc âm đạo mỏng và giảm độ ẩm tự nhiên. Tình trạng này có thể cải thiện bằng các phương pháp chăm sóc và điều trị phù hợp.

10. Nóng bừng và đổ mồ hôi ban đêm

Đây là những triệu chứng vận mạch thường gặp trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh. Mức độ có thể khác nhau ở từng người. Nếu triệu chứng ảnh hưởng đến, sinh hoạt, giấc ngủ và chất lượng sống, chị em nên trao đổi với bác sĩ. Y học hiện đại có nhiều phương pháp can thiệp không dùng nội tiết và có dùng nội tiết để cải thiện tình trạng này.

Khi nào nên đi khám phụ khoa?

Chị em nên chủ động thăm khám nếu gặp một trong những tình trạng sau:

• Mất kinh trong thời gian dài mà không rõ nguyên nhân.
• Chu kỳ kinh nguyệt thay đổi bất thường và kéo dài.
• Ra máu kinh quá nhiều hoặc giữa các kỳ kinh.
• Đau bụng kinh nghiêm trọng hoặc đau vùng chậu kéo dài.
• Mọc lông nhiều và nhanh, mụn nặng hoặc rụng tóc rõ rệt.
• Khô âm đạo, đau khi quan hệ ảnh hưởng đến đời sống tình dục.
• Có biểu hiện nghi ngờ tiền mãn kinh. 
• Chảy máu âm đạo sau khi đã mãn kinh.

Bác sĩ có thể kiểm tra những gì khi nghi ngờ rối loạn nội tiết?

Quy trình thông thường bao gồm:

Tư vấn, khám và khai thác tiền sử: Tìm hiểu chu kỳ kinh nguyệt, thời điểm xuất hiện triệu chứng, tiền sử bệnh và thuốc đang sử dụng. Đánh giá thực thể toàn trạng, cơ quan sinh sản và vú.

Xét nghiệm hormone: Có thể bao gồm xét nghiệm FSH, estrogen, progesteron, androgen, nội tiết tuyến giáp, prolactin hoặc các hormone khác khi có chỉ định như xét nghiệm dự trữ buồng trứng – AMH.

Siêu âm phụ khoa: Đánh giá tình trạng tử cung, buồng trứng, vòi trứng và một số vấn đề phụ khoa liên quan.

Đánh giá chuyển hóa: Kiểm tra đường huyết, lipid máu hoặc các chỉ số khác trong trường hợp nghi ngờ PMOS hay rối loạn chuyển hóa, hoặc các chức năng khác.

Không phải ai cũng cần thực hiện tất cả các xét nghiệm trên. Việc lựa chọn cần dựa vào đánh giá chuyên môn và chỉ định của bác sĩ.

Rối loạn nội tiết tố nữ có tự khỏi không?

Một số thay đổi hormone là sinh lý và có thể ổn định theo thời gian. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là bệnh lý, người bệnh có thể cần được điều trị hoặc theo dõi.

Rối loạn nội tiết có gây vô sinh không?

Không phải mọi tình trạng rối loạn nội tiết đều gây vô sinh. Tuy nhiên, một số vấn đề như rối loạn rụng trứng có ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.

Có thể tự nhận biết mất cân bằng nội tiết qua làn da không?

Không thể chẩn đoán chỉ dựa vào tình trạng da. Cần đánh giá thêm triệu chứng, một số xét nghiệm máu, nội tiết và tiền sử sức khỏe.

Xét nghiệm nội tiết có cần thực hiện vào một ngày cố định của chu kỳ không?

Tùy loại hormone và mục đích xét nghiệm. Một số xét nghiệm cần thực hiện vào thời điểm nhất định của chu kỳ, ví dụ: Estrogen, testosteron, FSH… có thể lấy máu xét nghiệm trong vòng ngày 2 – 5 đầu tiên của kỳ kinh, trong khi xét nghiệm progesteron thì lấy mẫu máu xét nghiệm khoảng 7 ngày trước khi đến kỳ kinh tiếp theo, vv…Chị em nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Đừng để những thay đổi nhỏ của cơ thể ảnh hưởng đến chất lượng sống. Chủ động tầm soát nội tiết tại phòng khám sản phụ khoa Dr.Marie để được các bác sĩ chuyên khoa tư vấn, khám và chẩn đoán đúng nguyên nhân.

Chủ động tầm soát nội tiết tại Dr Marie – Riêng tư, bảo mật, tư vấn tận tâm, phác đồ điều trị cá nhân hóa

👉 Đặt lịch khám tại Dr Marie ngay hôm nay tại đây hoặc liên hệ hotline 1900 55 88 82 để được tư vấn chi tiết