loading

90% phụ nữ Việt Nam từng mắc bệnh phụ khoa – con số đáng chú ý cho thấy các vấn đề sức khỏe phụ khoa cần được quan tâm đúng mức, không chỉ ở phụ nữ đã lập gia đình mà cả những người trẻ chưa từng quan hệ tình dục. (Theo thông tin Bộ Y tế công bố tại Chiến dịch truyền thông dự phòng nhiễm khuẩn đường sinh sản năm 2023.)

Bệnh phụ khoa có thể xuất hiện ở nhiều cơ quan thuộc hệ sinh dục nữ, với biểu hiện từ ngứa rát, khí hư bất thường đến đau bụng dưới hoặc rối loạn kinh nguyệt. Một số bệnh dễ nhận biết qua triệu chứng, nhưng cũng có trường hợp diễn tiến âm thầm. Vì vậy, hiểu đúng nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe sinh sản.

1. Bệnh phụ khoa là gì? Gồm những bệnh nào?

Bệnh phụ khoa là cách gọi chung các bệnh lý liên quan đến cơ quan sinh dục nữ, bao gồm âm hộ, âm đạo, cổ tử cung, tử cung, vòi trứng và buồng trứng. Các bệnh này có thể do nhiễm khuẩn, nấm, virus, rối loạn nội tiết hoặc những bất thường về cấu trúc cơ quan sinh sản.

Một số nhóm bệnh phụ khoa thường gặp gồm:

  • Viêm âm đạo: Có thể do mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo, nhiễm nấm Candida, trùng roi Trichomonas hoặc các tác nhân khác. Người bệnh có thể bị ngứa, rát, khí hư thay đổi màu sắc hoặc mùi.
  • Viêm cổ tử cung: Tình trạng viêm tại cổ tử cung, có thể liên quan đến tác nhân lây truyền qua đường tình dục hoặc các nguyên nhân nhiễm trùng khác.
  • Viêm vùng chậu: Nhiễm trùng ở các cơ quan sinh sản phía trên như tử cung, vòi trứng và buồng trứng. Nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời, bệnh có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
  • U xơ tử cung, polyp tử cung: Là những bất thường về cấu trúc có thể gây rong kinh, ra máu bất thường, đau bụng hoặc ảnh hưởng đến khả năng mang thai tùy vị trí và kích thước.
  • Lạc nội mạc tử cung: Xảy ra khi mô  niêm mạc tử cung phát triển bên ngoài tử cung, có thể gây đau bụng kinh dữ dội, đau vùng chậu và khó thụ thai.
  • U nang buồng trứng: Phần lớn u nang là lành tính và có thể tự biến mất, nhưng một số trường hợp cần theo dõi hoặc điều trị tùy đặc điểm và triệu chứng.

Các bệnh lý trên có nguyên nhân và hướng xử trí khác nhau. Vì vậy, không nên tự kết luận mình mắc bệnh chỉ dựa trên một vài biểu hiện bên ngoài.

2. Nguyên nhân nào làm tăng nguy cơ mắc bệnh phụ khoa?

Bệnh phụ khoa có thể xuất phát từ nhiều yếu tố, không chỉ liên quan đến hoạt động tình dục hay thói quen vệ sinh.

Nhiễm khuẩn, nấm và tác nhân lây truyền qua đường tình dục

Một số bệnh lý như viêm âm đạo, viêm cổ tử cung có thể liên quan đến vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng. Trong đó, chlamydia và lậu là những tác nhân lây truyền qua đường tình dục có thể gây viêm nhiễm đường sinh dục và tiến triển thành viêm vùng chậu nếu không được điều trị phù hợp.

Đáng lưu ý, một số nhiễm khuẩn có thể không gây triệu chứng rõ ràng. Người bệnh vẫn có nguy cơ gặp biến chứng nếu không được phát hiện và xử trí đúng cách.

Vi khuẩn nấm Chlamydia

Vệ sinh vùng kín chưa phù hợp

Thụt rửa sâu vào âm đạo, sử dụng dung dịch vệ sinh có chất tẩy rửa mạnh hoặc sản phẩm dễ gây kích ứng có thể làm ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên của âm đạo. Điều này có thể làm tăng nguy cơ mất cân bằng hệ vi sinh và gây khó chịu vùng kín.

Sử dụng dung dịch vệ sinh có tính chất tẩy rửa mạnh, hương liệu dễ gây kích ứng vùng kín

Thay đổi nội tiết tố

Nội tiết tố nữ thay đổi trong tuổi dậy thì, chu kỳ kinh nguyệt, thai kỳ, sau sinh và giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh. Những biến động này có thể ảnh hưởng đến độ ẩm, môi trường âm đạo và chu kỳ kinh nguyệt, khiến một số phụ nữ dễ gặp tình trạng khô âm đạo, kích ứng hoặc rối loạn kinh nguyệt.

Thay đổi nội tiết tuổi dậy thì, thời kỳ mang thai, sau sinh hoặc tiền mãn kinh có thể ảnh hưởng đến môi trường âm đạo, tăng nguy cơ mắc bệnh phụ khoa

Quan hệ tình dục không an toàn

Không sử dụng bao cao su, có nhiều bạn tình hoặc quan hệ với người đang mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể làm tăng nguy cơ nhiễm các tác nhân như chlamydia, lậu và trùng roi. Sử dụng bao cao su đúng cách giúp giảm nguy cơ lây truyền các nhiễm khuẩn lây qua đường tình dục nhưng không bảo vệ tuyệt đối trước tất cả tác nhân.

Quan hệ tình dục không an toàn làm tăng nguy cơ lây nhiễm các bệnh như Lậu, Giang mai,vv…

Chậm thăm khám khi có dấu hiệu bất thường

Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại, tự mua thuốc hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng khi xuất hiện triệu chứng vùng kín. Việc điều trị không đúng nguyên nhân có thể khiến bệnh kéo dài, tái phát hoặc bỏ lỡ thời điểm phát hiện các vấn đề cần can thiệp.

3. Dấu hiệu nhận biết bệnh phụ khoa thường gặp

Triệu chứng bệnh phụ khoa rất đa dạng, tùy thuộc vào cơ quan bị ảnh hưởng và nguyên nhân gây bệnh. Một số dấu hiệu phụ nữ nên chú ý gồm:

  • Khí hư bất thường: Khí hư thay đổi rõ về màu sắc, mùi, lượng hoặc tính chất so với bình thường.
  • Ngứa, rát vùng kín: Có thể xuất hiện ở âm hộ hoặc bên trong âm đạo, đôi khi kèm sưng đỏ và kích ứng.
  • Đau bụng dưới hoặc đau vùng chậu: Cơn đau có thể âm ỉ, kéo dài hoặc tăng lên khi quan hệ tình dục.
  • Đau khi quan hệ: Có thể liên quan đến viêm nhiễm, khô âm đạo, lạc nội mạc tử cung hoặc các vấn đề phụ khoa khác.
  • Rối loạn kinh nguyệt: Chu kỳ thay đổi bất thường, rong kinh, kinh nguyệt quá nhiều hoặc ra máu giữa kỳ.
  • Chảy máu âm đạo bất thường: Ra máu sau quan hệ, giữa hai kỳ kinh hoặc sau mãn kinh cần được kiểm tra.

Một số dấu hiệu nhận biết bệnh phụ khoa

Những dấu hiệu trên không đặc hiệu cho một bệnh lý nhất định. Chẳng hạn, khí hư bất thường có thể do viêm âm đạo nhưng cũng có thể liên quan đến những thay đổi sinh lý. Vì vậy, thăm khám và xét nghiệm khi cần thiết sẽ giúp xác định nguyên nhân chính xác hơn.

4. Bệnh phụ khoa có ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản không?

Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào từng bệnh lý, vị trí tổn thương và thời điểm được phát hiện.

Một số tình trạng viêm nhiễm khu trú ở âm đạo có thể điều trị hiệu quả và không nhất thiết ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Tuy nhiên, nếu nhiễm trùng lan lên các cơ quan sinh sản phía trên, gây viêm vùng chậu, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ tổn thương vòi trứng, khó thụ thai hoặc tăng nguy cơ mang thai ngoài tử cung.

Ngoài ra, những bệnh lý như lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung hoặc polyp tử cung cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai ở một số trường hợp. Mức độ tác động phụ thuộc vào vị trí, kích thước, mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe của từng người.

Không phải mọi bệnh phụ khoa đều gây vô sinh hoặc cần phẫu thuật. Việc điều trị cần dựa trên kết quả thăm khám, mong muốn sinh con và đánh giá chuyên môn của bác sĩ.

5. Cách phòng ngừa bệnh phụ khoa hiệu quả

Chăm sóc vùng kín đúng cách và chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản giúp giảm nguy cơ mắc một số bệnh phụ khoa. Phụ nữ có thể áp dụng những biện pháp sau:

Vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng, đúng cách

  • Rửa vùng âm hộ bên ngoài bằng nước sạch hoặc sản phẩm dịu nhẹ phù hợp.
  • Không thụt rửa sâu vào âm đạo vì có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên.
  • Tránh sử dụng xà phòng có tính tẩy rửa mạnh, sản phẩm tạo mùi hoặc chất dễ gây kích ứng.
  • Thay quần lót thường xuyên, ưu tiên chất liệu thoáng khí và giữ vùng kín khô thoáng.

Quan hệ tình dục an toàn

Sử dụng bao cao su đúng cách, trao đổi cởi mở với bạn tình về sức khỏe tình dục và xét nghiệm khi có nguy cơ phơi nhiễm giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nếu được chẩn đoán mắc bệnh, cần tuân thủ hướng dẫn điều trị và thực hiện quản lý bạn tình khi bác sĩ chỉ định.

Sử dụng bao cao su đúng cách không chỉ là biện pháp tránh thai an toàn mà còn giảm nguy cơ mắc các bệnh phụ khoa

Duy trì lối sống lành mạnh

Chế độ ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và hạn chế căng thẳng góp phần duy trì sức khỏe tổng thể. Không tự ý sử dụng thuốc đặt, thuốc uống hoặc các sản phẩm vệ sinh vùng kín khi chưa xác định nguyên nhân  

Thăm khám phụ khoa phù hợp

Không nên chỉ đi khám khi xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng. Phụ nữ nên trao đổi với bác sĩ về lịch thăm khám, sàng lọc phù hợp với độ tuổi, tiền sử sức khỏe và yếu tố nguy cơ. Khi có dấu hiệu bất thường, cần kiểm tra sớm thay vì tự điều trị tại nhà.

Không nên đợi đến khi có dấu hiệu mới đi khám, chị em nên chủ động khám phụ khoa định kỳ để phòng tránh các bệnh phụ khoa và bảo vệ sức khỏe sinh sản.

6. Khi nào cần đi khám phụ khoa?

Phụ nữ nên chủ động thăm khám khi gặp một trong những biểu hiện sau:

  • Khí hư thay đổi bất thường, có mùi khó chịu hoặc kèm ngứa rát.
  • Đau bụng dưới, đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ tình dục.
  • Chảy máu âm đạo ngoài kỳ kinh, sau quan hệ hoặc sau mãn kinh.
  • Tiểu buốt, tiểu rắt kèm triệu chứng bất thường ở vùng kín.
  • Triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không cải thiện sau khi tự chăm sóc.

Đặc biệt, nếu đau bụng dưới dữ dội, sốt, nôn ói, choáng hoặc chảy máu âm đạo nhiều, người bệnh cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng cần xử trí sớm, không nên trì hoãn việc đi khám.

7. Khám phụ khoa tại hệ thống phòng khám Sản phụ khoa Dr Marie

Các bệnh phụ khoa có biểu hiện tương tự nhau nhưng nguyên nhân và phương pháp điều trị có thể rất khác biệt. Vì vậy, thăm khám với bác sĩ chuyên khoa giúp xác định đúng tình trạng, lựa chọn phương pháp kiểm tra cần thiết và xây dựng hướng xử trí phù hợp.

Tại hệ thống phòng khám Sản phụ khoa Dr Marie, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm sẽ thăm khám, tư vấn dựa trên tình trạng sức khỏe và nhu cầu riêng của từng người. Phụ nữ nên chủ động kiểm tra khi có dấu hiệu bất thường hoặc cần được tư vấn về chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Chăm sóc sức khỏe phụ khoa không chỉ là xử lý triệu chứng khi bệnh xuất hiện mà còn là quá trình chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và theo dõi phù hợp. Đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ chuyên khoa khi cơ thể có những thay đổi bất thường.


Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế – Bộ Y tế phát động chiến dịch truyền thông dự phòng nhiễm khuẩn đường sinh sản, 2023.
  2. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – Sexually transmitted infections, 2025.
  3. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) – About Pelvic Inflammatory Disease, 2023.
  4. CDC – Pelvic Inflammatory Disease: STI Treatment Guidelines.

Đặt lịch tư vấn

Đặt lịch